ICC profile trong in chuyển nhiệt: là gì, khi nào cần
ICC profile giúp màu in chuyển nhiệt đúng và ổn định. Giải thích ink limit, linearization, quy trình đo màu trên vải và khi nào cần làm lại profile.
Quỳnh Như
Tư vấn thiết bị in chuyển nhiệt ·
ICC profile là tệp mô tả cách một tổ hợp cụ thể gồm máy in, chế độ in, mực, giấy, vải và thông số ép tái tạo màu. Phần mềm RIP dùng tệp này để quy đổi màu trong file thiết kế thành lượng mực của từng kênh màu. Có profile đúng, màu trên vải gần với file, ổn định giữa các ca in và không tốn mực thừa.
Trong in chuyển nhiệt, profile được đo trên vải sau khi ép, không phải trên giấy. Vì vậy một profile làm cho vải thun lạnh với giấy và mực này không tự động đúng cho vải khác, giấy khác hay nhiệt độ ép khác.
ICC profile nằm ở đâu trong quy trình in
Màu trong file thiết kế chỉ là con số. Để thành màu trên vải, dữ liệu đi qua nhiều bước trong RIP:
| Bước | Việc diễn ra | Ghi chú |
|---|---|---|
| File thiết kế | Màu ở hệ RGB hoặc CMYK | Nên gắn profile nguồn khi xuất file |
| Profile đầu vào | RIP hiểu màu trong file theo chuẩn nào | Ví dụ sRGB, Adobe RGB, một chuẩn CMYK |
| Cách quy đổi (rendering intent) | Chọn cách xử lý màu nằm ngoài khả năng in | Perceptual cho ảnh, relative colorimetric cho màu thương hiệu |
| Profile đầu ra (media profile) | Quy đổi sang lượng mực cho đúng tổ hợp máy, mực, giấy, vải | Đây là phần cần đo và tạo riêng |
| Ink limit và linearization | Giới hạn và cân đều lượng mực từng kênh | Làm trước khi tạo profile đầu ra |
| Máy in | Phun mực theo dữ liệu đã quy đổi | Đầu in phải đủ tia, căn chỉnh đúng |
Vì sao mỗi tổ hợp máy, mực, giấy, vải cần profile riêng
Màu cuối cùng trên vải chịu ảnh hưởng của rất nhiều yếu tố:
- Máy in và chế độ in: độ phân giải, số lượt in, kích thước giọt mực và tình trạng đầu in.
- Mực: mỗi dòng mực, thậm chí mỗi lô mực, có sắc độ và nồng độ khác nhau. Mực nồng độ cao cho cùng độ đậm với ít mực hơn, nên profile cũng khác.
- Giấy: lớp phủ và định lượng quyết định giấy giữ bao nhiêu mực và nhả mực sang vải tốt tới đâu.
- Vải: tỷ lệ polyester, màu nền, cách dệt và cách hoàn tất vải đều làm màu lên khác nhau.
- Thông số ép: nhiệt độ, thời gian, lực ép quyết định mực thăng hoa được bao nhiêu.
- Môi trường: nhiệt độ, độ ẩm phòng in ảnh hưởng tới độ khô của mực và độ ổn định của giấy.
Quy trình tạo ICC profile cho in chuyển nhiệt
Quy trình dưới đây là trình tự chung. Tên nút và thao tác cụ thể khác nhau tùy phần mềm RIP và phần mềm tạo profile, nên làm theo tài liệu của phần mềm đang dùng.
- Ổn định máy in: in bản kiểm tra đầu phun, căn chỉnh đầu in, cân chỉnh bước giấy. Dùng đúng lô giấy, lô mực sẽ chạy sản xuất.
- Chốt chế độ in và thông số ép: profile chỉ đúng với chế độ in, nhiệt độ, thời gian ép đã dùng khi đo. Thông số ép nên chốt trước theo bài nhiệt độ và thời gian ép chuyển nhiệt.
- Đặt ink limit từng kênh: in dải tăng dần của từng màu, ép lên vải và đo. Điểm mà màu không đậm thêm dù tăng mực là điểm nên giới hạn.
- Linearization: cân lại để các mức 10%, 20%, 50%… của mỗi kênh cho độ đậm tăng đều, dự đoán được.
- Đặt tổng lượng mực (total ink limit): mức mực tối đa khi các kênh chồng lên nhau. Với vải, tổng lượng mực dưới 200% không phải hiếm. Vượt ngưỡng này dễ lem và tốn mực.
- In, ép và đo bảng màu: tắt mọi chế độ chỉnh màu tự động, in bảng màu chuẩn (target), ép lên đúng loại vải với đúng thông số sản xuất, để vải nguội rồi đo bằng máy đo màu quang phổ (spectrophotometer).
- Tạo profile và kiểm tra: phần mềm tạo tệp ICC từ dữ liệu đo. Sau đó in một file kiểm tra có màu da người, dải xám trung tính, mảng tối và dải chuyển màu để xem có sọc, bết màu hay lệch tông không.
Linearization và ink limit khác gì ICC profile
Ba khái niệm này hay bị gộp chung là “cài màu” nhưng làm ba việc khác nhau:
| Bước | Trả lời câu hỏi | Hậu quả khi bỏ qua |
|---|---|---|
| Ink limit từng kênh | Mỗi màu phun tối đa bao nhiêu là đủ? | Tốn mực, lem, màu không đậm thêm |
| Linearization | Tăng 10% mực có cho độ đậm tăng tương ứng không? | Dải chuyển màu bị bết hoặc nhảy bậc |
| Total ink limit | Các kênh chồng lên nhau tối đa bao nhiêu? | Mảng tối lem, giấy nhăn, khô chậm |
| ICC profile | Màu trong file tương ứng với lượng mực nào? | Màu lệch so với file, lệch giữa các máy |
Hiểu đơn giản: ink limit và linearization làm cho máy in “ổn định và dự đoán được”, còn ICC profile làm cho màu “đúng”.
Dấu hiệu profile đang không khớp
- Màu da người ngả xanh, ngả xám hoặc quá đỏ.
- Dải xám trung tính bị ngả màu, không còn xám.
- Mảng tối bết lại, mất chi tiết vùng bóng.
- Dải chuyển màu nhảy bậc hoặc có sọc.
- Cùng một file nhưng in ở hai máy, hoặc hai tuần khác nhau, ra màu khác nhau rõ.
Trước khi kết luận lỗi ở profile, nên loại trừ lỗi ép và lỗi đầu in theo bài lỗi in chuyển nhiệt thường gặp.
Khi nào cần làm lại ICC profile
- Đổi loại giấy hoặc lô giấy mới có lớp phủ khác.
- Đổi dòng mực hoặc lô mực mới có sắc độ khác.
- Thay đầu in, hoặc sau sửa chữa lớn trên đường mực.
- Đổi chế độ in, độ phân giải hoặc số lượt in.
- Chạy loại vải mới, hoặc đổi nhiệt độ, thời gian, tốc độ trục ép.
- Bản in chuẩn bắt đầu lệch màu so với mẫu lưu.
Một cách kiểm tra định kỳ đơn giản: lưu một mẫu vải chuẩn và in lại cùng file sau mỗi lần đổi vật tư, so dưới cùng một nguồn sáng. Nếu có máy đo màu, đo và so chênh lệch màu với mẫu lưu.
Tự làm profile hay nhờ kỹ thuật
Tự làm profile cần phần mềm RIP có chức năng tạo profile, máy đo màu quang phổ và người nắm quy trình. Xưởng mới thường nhờ kỹ thuật của bên cung cấp máy hoặc mực làm profile ban đầu cho các loại vải chạy nhiều nhất, rồi tự kiểm tra định kỳ. Khi chọn máy, nên hỏi trước bên bán có hỗ trợ cài đặt RIP và profile cho các loại vải của xưởng hay không.
Các máy in khổ lớn như Gongzheng Apsaras G5 và Novares Roma 8 chạy cùng phần mềm RIP, nên việc làm profile nằm trong khâu lắp đặt ban đầu. Khi đổi vật tư như giấy in chuyển nhiệt hay mực nồng độ cao, nên in kiểm tra lại profile. So sánh hai dòng đầu in có trong bài đầu in Epson I3200 hay Kyocera, và cách chọn giấy theo lượng mực có trong bài chọn định lượng giấy.
Câu hỏi thường gặp
- ICC profile trong in chuyển nhiệt là gì?
- ICC profile là tệp mô tả cách một tổ hợp máy in, chế độ in, mực, giấy, vải và thông số ép tái tạo màu. Phần mềm RIP dùng tệp này để quy đổi màu trong file thiết kế thành lượng mực từng kênh, giúp màu trên vải gần với file và ổn định giữa các lần in.
- Có dùng chung một ICC profile cho mọi loại vải được không?
- Không nên. Màu in chuyển nhiệt được đo trên vải sau khi ép, nên loại vải, giấy, mực và nhiệt độ ép đều là một phần của profile. Đổi một trong các yếu tố này thì màu có thể lệch.
- Khi nào cần làm lại ICC profile?
- Nên kiểm tra hoặc làm lại profile khi đổi loại hoặc lô giấy, đổi mực, thay đầu in, đổi chế độ in, đổi loại vải hoặc thông số ép, hoặc khi bản in chuẩn bắt đầu lệch màu so với trước.
- Linearization và ink limit khác gì ICC profile?
- Ink limit đặt lượng mực tối đa cho từng kênh và tổng các kênh, linearization làm cho các mức mực tăng đều và dự đoán được. Hai bước này làm trước, ICC profile được dựng trên nền đã ổn định đó.
