Lỗi in chuyển nhiệt thường gặp và cách khắc phục

Phần lớn lỗi in chuyển nhiệt rơi vào ba nhóm: khâu in (đầu in, lượng mực, giấy), khâu ép (nhiệt độ, thời gian, lực ép, giấy xê dịch) và môi trường (độ ẩm của giấy, vải và phòng in). Cùng một hiện tượng như hình bị nhòe có thể đến từ cả ba nhóm, nên sửa đúng chỗ quan trọng hơn sửa nhanh.

Cách khoanh vùng đơn giản: nhìn bản in trên giấy trước khi ép. Giấy đã lỗi thì xử lý máy in, mực, giấy. Giấy đẹp mà thành phẩm lỗi thì xem lại máy ép, vải và độ ẩm. Bài này đi qua bảy lỗi hay gặp ở xưởng in vải, mỗi lỗi theo thứ tự dấu hiệu, nguyên nhân và cách xử lý.

Khoanh vùng lỗi trước khi chỉnh máy

1. Kiểm tra bản in trên giấy: soi dưới đèn sáng, xem có sọc, nhòe, thiếu màu hay giấy gợn sóng không.
2. In bản kiểm tra đầu phun (nozzle check): nếu mất tia thì chưa cần đụng tới máy ép.
3. Ép thử trên mẫu vải nhỏ: mỗi lần chỉ đổi một thông số (nhiệt, thời gian hoặc lực ép), ghi lại kết quả.
4. So với lần in đạt: gần đây có đổi lô giấy, lô mực, loại vải hay chế độ in nào không. Rất nhiều lỗi màu bắt đầu từ một thay đổi nhỏ không được ghi lại.

Bảng tổng hợp lỗi in chuyển nhiệt

1. Bóng mờ, hình bị đúp (ghosting)

Dấu hiệu: quanh hình có một lớp bóng nhạt lệch vài milimét, giống như in hai lần.

Nguyên nhân: mực vẫn tiếp tục thăng hoa khi vải còn nóng. Chỉ cần giấy và vải xê dịch so với nhau trong lúc này là hình in thứ hai xuất hiện. Thủ phạm thường gặp là vải polyester mỏng hoặc vải thun co lại khi gặp nhiệt, giấy không bám vải, mâm ép bật lên quá nhanh, hoặc trên máy ép trục là lực căng giữa giấy và vải không đều.

Cách xử lý:

• Ép sơ vải vài giây để đuổi ẩm và cho vải co trước khi đặt giấy.
• Với vải co giãn như đồ bơi, đồ thể thao bó, dùng giấy có lớp keo bám vải khi gặp nhiệt.
• Nếu vải co nhiều, hạ nhiệt độ một chút và tăng thời gian bù lại.
• Ép phẳng: cố định giấy bằng băng keo chịu nhiệt, nhấc giấy dứt khoát theo một hướng.

Giấy dính được giải thích kỹ trong bài giấy in chuyển nhiệt có keo.

2. Lem màu, nhòe nét

Dấu hiệu: chữ nhỏ và đường viền mất sắc, mảng màu đậm loang ra ngoài.

Nguyên nhân: lượng mực vượt quá khả năng giữ mực của giấy, nhiệt độ hoặc thời gian ép quá mức, vải và giấy còn ẩm (hơi nước đẩy mực lan ngang), hoặc lực ép quá mạnh. Nếu bản in trên giấy đã nhòe thì lỗi nằm ở khâu in: mực chưa khô khi cuộn giấy, hoặc giấy quá mỏng so với lượng mực.

Cách xử lý: giới hạn tổng lượng mực trong phần mềm RIP, chọn giấy có định lượng phù hợp với độ phủ mực của mẫu, hạ nhiệt hoặc giảm thời gian từng bước nhỏ. Ở khí hậu nồm ẩm, nên ép sơ vải lâu hơn một chút. Cách chọn giấy theo độ phủ mực có trong bài chọn định lượng giấy in chuyển nhiệt.

3. Giấy nhăn, gợn sóng khi in

Dấu hiệu: giấy phồng lên thành sóng ở vùng nhiều mực, có khi chạm đầu in và để lại vệt quệt. Sau khi ép, nếp nhăn hằn lên vải thành đường đậm nhạt.

Nguyên nhân: giấy định lượng thấp gặp mẫu phủ mực dày, giấy đã hút ẩm trước khi in, hoặc nhiệt độ và độ ẩm phòng in thay đổi nhiều trong ngày.

Cách xử lý: mẫu đậm, phủ kín nên dùng giấy dày hơn. Giữ cuộn giấy trong bao đến khi dùng. Bật sấy của máy in đúng mức, không để giấy ướt mực đi thẳng vào cuộn thu.

4. Vệt trắng, đốm không ăn màu

Dấu hiệu: có vệt trắng mảnh hoặc đốm nhỏ không lên màu, thường lặp lại ở cùng vị trí.

Nguyên nhân: nếp gấp của vải, xơ vải, bụi hoặc sợi chỉ nằm giữa giấy và vải, hơi ẩm đọng thành giọt, lực ép không đều quanh đường may hay khóa kéo. Trên máy ép trục, thảm ép bị chai hoặc mòn không đều cũng tạo vệt lặp lại theo chu vi trục.

Cách xử lý: lăn bụi và ép sơ cho phẳng vải, kê miếng đệm chịu nhiệt để lực ép đều quanh đường may. Nếu vệt lặp lại theo một khoảng cách cố định, kiểm tra thảm ép và mặt trục.

5. Màu nhạt, sai màu so với file

Dấu hiệu: màu xỉn, đen không sâu, da người ngả xanh hoặc ngả đỏ, màu khác nhau giữa các lần in.

Nguyên nhân: có ba nhóm:

• Khâu ép: nhiệt độ hoặc thời gian chưa đủ nên màu chưa lên hết. Nhiệt độ hiển thị trên máy có thể lệch so với nhiệt thực tế.
• Vải: tỷ lệ polyester thấp, màu sẽ nhạt và bạc nhanh hơn.
• Quản lý màu: dùng ICC profile không đúng với tổ hợp máy, mực, giấy và vải đang chạy; đổi lô mực hoặc giấy mà không kiểm tra lại; đầu in mất tia một màu làm lệch tông.

Cách xử lý: đo nhiệt thực tế bằng súng đo nhiệt, đối chiếu với bảng nhiệt độ và thời gian ép, rồi mới tính tới profile màu. Khi đã chắc khâu ép ổn, xem bài ICC profile trong in chuyển nhiệt để biết khi nào cần làm lại profile. Mực nồng độ cao giúp màu đậm hơn trên cùng lượng mực, xem thêm bài mực in chuyển nhiệt nồng độ cao.

6. Sọc ngang trên bản in

Dấu hiệu: vạch mảnh hoặc dải đậm nhạt chạy đều theo chiều di chuyển của đầu in, dễ thấy nhất ở mảng màu trơn.

Nguyên nhân: đầu phun bị tắc hoặc mất tia, các đầu in lệch nhau, bước kéo giấy sai làm hai lượt in chồng lên nhau hoặc hở ra, hoặc chọn chế độ in quá ít lượt (pass) cho mẫu cần độ mịn.

Cách xử lý theo thứ tự:

1. Kiểm tra lại chế độ in và độ phân giải đã chọn.
2. In bản kiểm tra đầu phun. Mất tia thì vệ sinh đầu in theo hướng dẫn của hãng máy.
3. Đủ tia mà vẫn sọc: căn chỉnh đầu in, sau đó cân chỉnh bước giấy.
4. Vẫn còn sọc: kiểm tra đường đi của giấy, trục kéo và thước mã hóa (encoder) cùng kỹ thuật viên.

Mỗi dòng đầu in có cách bảo dưỡng riêng, so sánh chi tiết có trong bài đầu in Epson I3200 hay Kyocera.

7. Giấy cong mép, phồng do ẩm

Dấu hiệu: mép cuộn giấy vênh lên, mặt giấy phồng hoặc lượn sóng ngay cả trước khi in, mực khô chậm hơn bình thường.

Nguyên nhân: giấy in chuyển nhiệt có lớp phủ hút ẩm. Để cuộn giấy mở bao trong xưởng nóng ẩm, đặt sát nền hoặc gần cửa là giấy hút ẩm không đều.

Cách xử lý: một số nhà sản xuất giấy khuyến nghị phòng in khoảng 23 °C, độ ẩm 40–60%, và để cuộn giấy thích nghi trong phòng ít nhất 24 giờ trước khi in. Giữ giấy trong bao, đặt trên kệ hoặc pallet, dùng máy hút ẩm vào mùa nồm.

Thói quen giúp giảm lỗi mỗi ngày

• In bản kiểm tra đầu phun đầu ca và sau khi máy nghỉ lâu.
• Ghi “công thức” cho từng loại vải: giấy, chế độ in, profile, nhiệt độ, thời gian hoặc tốc độ trục.
• Đổi lô giấy hoặc mực thì in thử một dải màu chuẩn trước khi chạy đơn lớn.
• Theo dõi độ ẩm phòng in, nhất là vào mùa mưa và mùa nồm.
• Định kỳ kiểm tra nhiệt thực tế và thảm ép của máy ép.

Với xưởng chạy máy ép trục như máy ép nhiệt ASTRA-BK, việc ghi lại tốc độ trục theo từng loại vải giúp tái tạo màu ổn định giữa các ca. Vật tư dùng trong bài gồm giấy in chuyển nhiệt và mực in chuyển nhiệt nồng độ cao. Tổng quan về giấy có trong bài giấy in chuyển nhiệt.